Sut dechreuoch chi ar y llwybr hon? Oeddech chi’n gwybod yn wastad bod hwn oedd beth oeddech chi am wneud?

Roeddwn i’n gwybod yn wastad bod eisiau gwneud celfwaith ond mewn gwirionedd doeddwn i ddim yn fy gweld yn gweithio ag efydd ac yn bendant nid fel toddwr a cherflunydd a’r ffowndri yng nghanol fy ngwaith. Penderfynais astudio Hanes Celfyddyd fel gradd yn hytrach na Chelfyddyd Gain fel canlyniad o wybod bod eisiau gwneud fy ngwaith fy hun. Roeddwn am gasglu sut gymaint o gyfeiriadau a dylanwadau ag sy’n bosibl heb gyfyngu i un ysgol o feddwl na hoffter tiwtor. Gan ddilyn cwrs academaidd iawn, roedd darganfod y ffordd yn ôl i’r stiwdio yn arwain trwy amryfusedd at weithio ag efydd.

Sut mae’ch gwaith wedi datblygu ers dechrau ei wneud?

Yn gyntaf drwy newid y cyfrwng – gan symud o beintio i waith tri dimensiwn. O fewn hwnna mae wedi newid o lawer wrth imi ddysgu mwy am y broses a’r deunyddiau rwy’n gweithio â nhw.

O fewn fy ymarfer ehangach, mae cynnwys y gwaith yn newid yn eithaf aml. Mae’n perthyn i beth rwy’n darllen neu ymchwilio o gynllun i gynllun. Mae yna gynlluniau fel fy stiwdio Pomarius sy wedi tyfu ac yn dod yn annibynnol fel cyfres barhaol o grefft a dylunio. Ond mae’r gwaith yn bwydo’n ôl at fy ymarfer cyffredin a datblygu gweithiau newydd mae ganddynt estheteg wahanol iawn.

Sut ydych chi’n ymosod at amser stiwdio – yn paratoi’r agwedd meddwl ar gyfer creu/gwneud? Ydych chi’n gweithio’n well ar adegau penodedig o’r dydd?

Rwy’n ceisio bod yn y stiwdio bob dydd, hyd yn oed am gwpl o oriau. Rwy wedi ceisio hefyd cael amser seibiant dros y benwythnos ar gyfer darllen a darganfod diddordebau newydd hyd yn oed os mae’n meddwl mynd am dro rhywle.

Mae castio fy ngwaith fy hun yn rhoi rhythm rhyfedd. O dro i dro rydych chi’n tynnu allan o fod yn greadigol er mwyn gweithio fel technegydd ar gyfer yr arllwys neu’r odyn. Er hynny mae’n gadael amser i feddwl ac yn codi awydd dychwelyd at ddarn neu syniad blaenorol.

Sut ydych yn herio’ch hun o fewn eich gwaith? Ydych chi’n meddwl y byddwch yn gweithio yn y cyfrwng hwn am byth?

Rwy’n credu bydd efydd a chwyr (yr ail rwy wir yn gweithio â fe) yn rhan annatod o’m gwaith. Er hynny rwy wedi newid o’r blaen ac rwy’n gallu gweld fy hun yn ychwanegu at y deunyddiau hyn yn fy ngwaith yn hytrach na gadael y ffordd hon o weithio.

Beth a fyddai/sy wedi bod eich comisiwn delfrydol?

Gyda Pomarius rwy eisoes wedi bod yn dwli ar weithio â rhywun mae ganddynt ddealltwriaeth ddwys o Fotaneg a Garddio. Mae yna sut gymaint i’w ddysgu ohonynt. Hwnna a chomisiynau sy’n dod o straeon personol dyfnion a pherthynasau â llefydd. Bob tro, dyna’r comisiynau sy’n rhoi y mwyaf boddhad. Cyfoethogir y gweithiau gan y tarddiad.

Rydym yn gwybod bod sianelau cyfryngau cymdeithasol fel Instagram yn chwarae rôl ganolog erbyn hyn yn rhoi llwyfan i artistiaid. I ba raddau ydych chi wedi elwa oherwydd? Ydych chi’n credu y byddai’n bosibl y bydd yn wir gymryd lle oriel draddodiadol?

Rwy’n credu bod artistiaid a cheidwaid wedi bod yn trafod y pwnc hwn ers y 1930au. Mae amrywiol lwybrau a chyfryngau newydd wedi cael eu creu ar gyfer ymchwilio profiad a derbyniad celfwaith, anghenion presenoldeb corfforol ar waith a rôl y gynulleidfa. Ar y cyfan dwi ddim yn ymddiried yn negyddiad cyfan ein bodlaeth gorfforol a’r teimlad arbennig sy’n dod wrth fod yn bresennol gyda gwrthrych neu mewn lle. Mae arna i ychydig o dristwch wrth feddwl y gellir ei ailosod yn hollol. Mae’n teimlo ychydig fel agwedd dechgarol. Dylen ni amddiffyn profiad a derbyniad lle’r mae’n bosibl.

Er hynny rwy’n gweithio â chyfrwng mae ganddo ganodiadau cadwrol ac mae’n rhaid i mi fod yn ofalus am fod yn rhagfarnllyd yn erbyn cyfryngau newydd. Mae gweld gwaith drwy’r llwyfannau hyn yn wych os dyna’r unig ffordd y byddech chi’n eu gweld neu glywed amdanynyt. Mae’n wych hefyd bod eich gwaith chi yn cael eu gweld yn yr un ffordd.

Oes arddangosfa ddiweddar yr ydych wedi bod yn dwli arni hi a hoffech fod pawb yn mynd i’w gweld?

Yn anffodus amser maith yn ôl oedd yr arddangosfa hon – roedd arddangosfa Rose Wylie yn Orielau Serpentine yn wir sythweledol. Hoffwn i weld darnau efydd Eddie Martinez eto hefyd.

Beth sydd yn y dyfodol i chi a’ch gwaith? Oes gennych gynlluniau cyffrous ar gyfer 2020?

Rwy’n bwriadu dychwelyd ac arddangos y gweithiau dechreuais i yn Awstralia yn gynharach eleni. Mae myfi a’m partner castio/ffowndri, yr artist Freddy Morris, yn gobeithio rhedeg cynllun castio efydd gydag ysgol yn Awstralia yn cymryd rhan hefyd. Rwy’n edrych ymlaen hefyd i ddatblygu cysylltiadau â gerddi newydd ar gyfer Pomarius.

 

Mae Oriel Myrddin wedi cydweithio â NAWR i drefnu’r Criw Celf cyntaf ar gyfer athrawon – am wythnos wych!

Daeth 13 o unigolion anhygoel o amrywiol ysgolion a chefndiroedd i ymuno â ni. Fe wnaethant roi o’u hamser yn ystod yr haf i ddod i 5 diwrnod dwys o weithdai celf a gynhaliwyd gan artistiaid lleol gwych.

Ddydd Llun, dechreuom yr wythnos gyda Mary Sikkel a fu’n gweithio gyda’n hathrawon ar ddulliau adeiladu 3D, darlunio a chollage. Fe wnaethant greu cerfluniau bach o ddeintbigau a midget gems ac yna darnau cardfwrdd geometrig mwy yn ystod y prynhawn. Fe wnaeth ein hathrawon hefyd gwblhau cyfres o weithgareddau darlunio i gofnodi eu gwaith gan ddefnyddio pen a chollage. Mae’r technegau a deunyddiau hyn yn cysylltu â themâu trawsgwricwlaidd mewn mathemateg, dylunio a thechnoleg ac ailgylchu.

Ddydd Mawrth, ymwelom â Choleg Sir Gâr lle bu’r darlithwyr Nia Lewis a Llio James yn gweithio gyda ni i archwilio technegau syml o wau a gwehyddu. Dysgon ni sut i ailddychmygu delweddau’n flociau lliw gydag edau a sut i ddefnyddio’r wasg argraffu gwres i ymdoddi deunyddiau plastig er mwyn creu sylfaen ar gyfer addurniadau wedi’u gwehyddu neu wedi’u gwnïo.

Cawsom sesiwn llunio printiau gydag Alan Williams ddydd Mercher, a fu’n dysgu dulliau argraffu heb wasg argraffu i ni. Roedd hyn yn cynnwys argraffu leino, collagraff a mono. Roedd y canlyniadau’n hyfryd a gellid defnyddio’r technegau ar gyfer ystod o bynciau a themâu.

Ymunodd yr artist Seren Stacey â ni ddydd Iau i archwilio’r gwahanol fathau o ddarlunio. Drwy ddefnyddio adnodd NAWR, ‘gweld, synhwyro, arlunio’, sy’n rhad ac am ddim, fel sylfaen ar gyfer y gweithgareddau, gweithiodd ein cyfranogwyr gyda gwahanol ddeunyddiau i ymarfer dull darlunio sy’n fwy rhydd a mynegiannol er mwyn datblygu ‘geirfa darlunio’ a magu hyder mewn cyfryngau 2D.

 

Aethom ati i gynnal sesiwn animeiddio gyda Bill Taylor Beales o Hushland Creative i gwblhau ein hwythnos. Er mwyn helpu ein hathrawon i gyflawni eu fframweithiau cymhwysedd digidol, defnyddiom yr apiau ‘chatterpix’ a ‘stopmotion’ ynghyd ag iMovie i greu dilyniannau hwyl wedi’u hanimeiddio gan ddefnyddio’r hyn sy’n ymddangos yn gyffredin. Roedd llawer o chwerthin ac roedd yn ffordd hyfryd o orffen yr wythnos!

Dyma ychydig o adborth gan ein cyfranogwyr:

‘Roedd popeth yn wych – hyfforddiant o safon uchel iawn gyda phobl hyfryd iawn’

‘Bydd animeiddio yn cael ei integreiddio i brosiectau cyfredol ac yn cael ei ddefnyddio i hunanasesu ac asesu gan gyfoedion – mae’n rhoi llais ac egni i ddisgyblion.’

‘Mae’r wythnos hon wedi bod yn wych – yn ysgogol ac yn ysbrydoledig. Byddaf yn defnyddio agweddau ar yr holl weithdai yn fy nosbarthiadau.’

‘Llawer o syniadau ar gyfer yr ystafell ddosbarth a thechnegau sy’n syml i’w gwneud a’u defnyddio ac yn rhad hefyd!’

‘Byddaf yn defnyddio llawer o’r syniadau yn fy ngwaith yn y dyfodol. Cyffrous iawn!’

‘Mae cael fy nysgu gan arbenigwr mewn grŵp bach i ffwrdd o ofynion yr ysgol wedi bod yn werthfawr dros ben.’

Diolch yn fawr iawn i’r holl athrawon a gymerodd ran yn y digwyddiad hwn. Rwy’n gobeithio ei fod wedi bod o fudd i chi a’ch bod yn llawn syniadau ar gyfer y tymor newydd.

Hefyd, diolch yn fawr iawn i NAWR sydd wedi gwneud hyn yn bosibl drwy eu cyllid a’u cymorth gyda chyfarpar technegol.

Yn olaf, diolch i’r artistiaid a gynhaliodd sesiynau ardderchog ac a rannodd eu harbenigedd.

Mawr obeithiaf y byddwn yn gallu gwneud hyn eto y flwyddyn nesaf!

Ar 28 Mehefin 2019 daeth myfyrwyr Chweched Dosbarth o Ysgol Gyfun Emlyn i Oriel Myrddin i ‘gysgodi’ fy rôl fel Swyddog Addysg ac Ymchwil am y dydd. Mae’r Diwrnod Cysgodi yn ddigwyddiad cenedlaethol a gaiff ei gynllunio gan ‘Kids in Museums’, sy’n ceisio rhoi profiad gwaith hanfodol i bobl ifanc yn y sector diwylliannol. Gwnaethant gynllunio a chyflwyno gweithdy i ddisgyblion o Flwyddyn 7 ac 8 ar thema ‘Chwifio’r Faner dros Hawliau Dynol’ i nodi 70 mlwyddiant y Datganiad Cyffredinol o Hawliau Dynol.

Rhoddwyd ‘hawl’ i bob pâr o fyfyrwyr i’w defnyddio fel thema ar gyfer creu baner. Cawsant eu hannog i feddwl am ffyrdd o greu ac o wneud dewisiadau ynglŷn â deunyddiau fel bod pob un yn unigryw. Roedd yr hawliau’n cynnwys ‘yr hawl i gael lloches’, ‘yr hawl i breifatrwydd’ a’r ‘hawl i ddiogelwch’.

Gwnaeth y myfyrwyr Chweched Dosbarth waith gwych wrth ymchwilio i’r thema, gan benderfynu pa ddeunyddiau i’w cynnig a chyflwyno’r wers. Bydd y baneri terfynol yn cael eu pwytho a’u harddangos gan eu hathrawes Gelf, Ms Essex, a fu hefyd o gymorth allweddol i alluogi’r prosiect hwn i fynd yn ei flaen.

Rydym yn edrych ymlaen at ddigwyddiad y flwyddyn nesaf yn barod!

Diolch enfawr i’r myfyrwyr o Ysgol Gyfun Emlyn, Ms Essex, ymgyrch Chwifio’r Faner a Kids in Museums am alluogi hyn i ddigwydd.

Neil Ansell: Deep Country

Dydd Iau 19 Medi 2019 6 – 7:30pm

Ochr yn ochr â’n harddangosfa Land Acts yn Oriel Myrddin, byddwn ni’n darllen Deep Country: Five years in the Welsh hills gan y newyddiadurwr Neil Ansell. Dyma stori am bum mlynedd a dreuliwyd yn byw ar ei ben ei hun mewn bwthyn ar fynydd-dir diarffordd yng Nghymru.

‘Roeddwn i’n byw yn y bwthyn hwn am bum mlynedd, haf a gaeaf, heb unrhyw drafnidiaeth na ffôn.  Dyma stori‘r pum mlynedd hynny, lle’r oeddwn yn byw a sut roeddwn yn byw.  Stori ydyw am yr hyn y mae’n ei olygu i fyw mewn lle sydd mor ddiarffordd fel y gallech fynd am wythnosau lawer heb weld yr un enaid byw.  Mae’n stori am lefydd cudd a ddaeth yn llefydd personol i mi a’r creaduriaid gwyllt a ddaeth yn rhan o’m cwmnïaeth.’

‘Touching. Through Ansell’s charming and thoroughly detailed stories of run-ins with red kites, curlews, sparrowhawks, jays and ravens, we see him lose himself . . . in the rhythms and rituals of life in the British wilderness’ Financial Times

Extraordinary, magical, so powerful’ Independent

Ymunwch â ni am drafodaeth anffurfiol a chyfeillgar yng nghwmni Kirsten Hinks-Knight.

Darperir te a chacen am ddim ac mae croeso i bawb.

Fel rhan o Ŵyl y Gwanwyn Age Cymru, cynhaliodd Oriel Myrddin sesiwn gelf yn yr awyr agored i archwilio cysylltiadau â natur. Daeth pum tenant o’r cynllun gofal ychwanegol, Cartref Cynnes, yn Nhre Ioan, yn ogystal â Pam, un o wirfoddolwyr Oriel Myrddin, a Heather Birnie sy’n ffotograffydd, i ymuno â’r ein Cyd-drefnydd Celf Gymunedol, Emily Laurens am sesiwn adfyfyriol ar ddarn o dir gwyllt.

Mae’r prosiect wedi’i ariannu gan Gwanwyn ac mae wedi’i ysbrydoli gan arddangosfa Oriel Myrddin o’r enw Forest + Found: Cerdded y Lein. Mae dau artist Forest + Found yn cael eu hysbrydoli gan eu perthynas â’r tir, gan droedio’r llinell rhwng celf a chrefft. Mae Cerdded y Lein yn cael ei arddangos yn Oriel Myrddin tan 6 Gorffennaf. Mae Gwanwyn yn darparu ffyrdd i bobl hŷn gymryd rhan yn y celfyddydau a’r gweithgareddau creadigol yn ystod mis Mai. Mae’n dathlu’r cyfleoedd sydd ar gael i bobl hŷn, ac yn hyrwyddo’r manteision yn sgil archwilio creadigrwydd, datblygu llais critigol a chymryd rhan lawn ym mywyd artistig a diwylliannol cymunedau lleol ledled Cymru.

Emily:

“Ar y darn o dir gwyllt rhwng Cartref Cynnes ac Ysgol Uwchradd y Frenhines Elisabeth, mae yna bwll sydd â llwybr a choed prydferth aeddfed o’i amgylch. Mae yno digonedd o ddail tafol, danadl a blodau menyn ac mae’r cloddiau’n llawn blodau mis Mai a dail newydd. Does dim llawer o ddŵr yn y pwll ond mae llafrwyn pigog yn ymwthio mas o’r mwd. Roedd y tywydd yn berffaith – yn heulog ond heb fod yn rhy dwym, ac roedd awel fach. Safon ni wrth ochr y llwybr er mwyn i’r cyfranogwyr allu ymestyn i lawr a chasglu gweiriau a blodau.

O un i un, daeth y cyfranogwyr i’r llecyn, yn ansicr am beth fyddai angen iddynt ei wneud, ond yn agored ac yn fodlon i roi cynnig ar rywbeth newydd ac anghyfarwydd. Roedd rhai cwynion – nid oedd un o’r cyfranogwyr yn hapus i fod yn yr awyr agored, gan ddweud “Byddai hyn llawer gwell yn yr ystafell grefftau” ac roedd llawer o bobl yn dweud “Alla i ddim tynnu llun” “Alla i ddim gwneud celf”.

Ar ôl cyflwyniadau byr, aethon ni ati i ddechrau ar y gweithgaredd cyntaf. Gyda grwpiau sy’n teimlo’n ansicr a braidd yn bryderus, credaf ei bod hi’n well gwneud gweithgaredd cyn gynted â phosibl. Roedd y sesiwn gyfan yn seiliedig ar archwilio byd natur drwy’r synhwyrau ac i ddechrau roeddwn eisiau canolbwyntio ar sŵn. Roedd hyn yn hynod o werthfawr i un cyfranogwr oedd yn rhannol ddall. Pan ddywedais y byddwn yn darlunio gyda’n llygaid ar gau, chwarddodd gan ddweud “Rwy’n meddwl galla i wneud hynny!”

Felly gyda’n llygaid ar gau ac mewn tawelwch, gwnaethom ddarlunio’r synau o’n hamgylch. Caneuon yr adar duon, y gwynt yn chwythu drwy’r coed, a’r plant yn cael hwyl ac yn gweiddi ym maes chwarae’r ysgol. Gwnaeth y cyfranogwyr ddefnyddio clipfyrddau a ffyn graffit sy’n gallu cael eu defnyddio ar unrhyw ongl a gwneud marciau ar bob ochr iddynt. Roedd y canlyniadau’n haniaethol ac yn ddiddorol a dechreuodd sgwrs ynghylch sŵn: y gwahaniaeth rhwng synau a wneir gan bobl a’r synau naturiol – rhannwyd straeon a gwnaeth pawb chwerthin wrth sôn am y lorïau bin y gellir eu clywed am 4am ynghyd â chôr y bore bach; am y ffordd y mae’r synau o’n hamgylch yn dueddol o godi a gostegu, hyd yn oed eiliadau o ddistawrwydd, ar ôl i chi ddechrau sylwi.

Ar ôl sŵn, gwnaethom ganolbwyntio ar y synhwyrau gweledol, gan fod yn ymwybodol bob amser o alluoedd amrywiol y cyfranogwyr. Mae’n hawdd gorlwytho’r synhwyrau ym myd natur, gan fod cynifer o bethau i edrych arnynt a chymaint o fanylder. Er mwyn ystyried hyn, edrychom drwy ffenestri, gan roi lluniau mewn fframiau a thynnu lluniau â llygad ein meddwl – golygfeydd yn y pellter, lluniau agos, a phatrymau. Er bod y gweithgaredd hwn yn syml iawn gwnaeth y cyfranogwyr ei fwynhau’n fawr, gan fanteisio i’r eithaf ar y cyfle i edrych yn fanwl a gwireddu grym fframio llun. Wedyn gwnaethom ddathlu’r gwyrddni o’n hamgylch, drwy gasglu dail, eu torri a’u glynu wrth dâp dwyochrog i gymharu’r lliwiau, gweld graddiannau ymysg y gwyrddion o dywyll i olau. Roedd hwn yn ymarfer a oedd yn edrych yn fanwl ac yn sylwi ar y pethau y mae ein llygaid yn eu hanwybyddu fel arfer.

Wrth i ni symud ymlaen i’r synhwyrau yr ydym yn eu defnyddio’n llai aml ar lefel ymwybodol – arogli a chyffwrdd – newidiodd yr awyrgylch. Ymlaciodd y cyfranogwyr, gan rannu straeon personol o’u perthynas â byd natur, a chael atgofion wrth arogli pethau a chyffwrdd â nhw. Roedd yna ymdeimlad o ymgolli’n llwyr a chanolbwyntio ac roedd y cyfranogwyr fel pe baent yn llai ymwybodol o Heather a’i chamera.

Yn ystod gweithgaredd arall â llygaid ar gau, gwnaeth Pam a finnau ddosbarthu pethau o fyd natur – rhosyn o’m gardd, cerrig o’r traeth, cregyn. Gwnaeth y cyfranogwyr gydio yn y pethau a’u teimlo, gan ddweud y geiriau a oedd yn dod i’w meddwl. Cydiodd Gwynedd mewn pluen a dywedodd “Cyfeiriad, mae cyfeiriad yn hollbwysig i’r peth hwn”. Dywedodd Margaret, wrth gyffwrdd â’r gragen las, “cwch fferi, ddim yn berffaith, odrwydd”. Roedd Audrey wedi bod yn amharod iawn ar ddechrau’r sesiwn, ond wrth iddi roi’r rhosyn ar ei hwyneb, gan deimlo’r petalau ar eu bochau, dywedodd “Croen baban, croen baban newydd-anedig”. Wedyn, soniodd wrthym am ei gyrfa hir fel bydwraig a chymaint yr oedd hi’n dwlu ar afael yn y babanod newydd.

Roedd arogl a blas y garlleg gwyllt yn gwneud i Audrey rannu straeon am ei mam-gu, a oedd yn dwlu ar fyd natur ac a fyddai’n mynd â hi am deithiau cerdded drwy ddolydd ac yn dysgu enwau’r blodau gwyllt iddi a’r ffyrdd o chwilio am fwydydd gwyllt a’u coginio. Wrth gyffwrdd â charreg fach lefn, soniodd Charlie wrthym am ei blentyndod yng Nglanyffferi, y coedwigoedd a’r traethau. Roedd yn cadw gwiber yn y tŷ am gyfnod, a roddodd sioc i’w fam a ddaeth o hyd iddi yn ei ystafell wely!

Ar ddiwedd y sesiwn, gwnaethom fwynhau’r awel, a gwylio petalau a hadau’n chwythu yn y gwynt. Ysgydwodd Gwynedd betalau blodau mis Mai, a arhosodd yn ei gwallt fel conffeti, a thaflodd Audrey ei phetalau rhosod mewn eiliad o lawenydd.”

Bydd arddangosfa o rai o’r lluniau o’r sesiwn gan Heather Birnie ar gael i’w gweld yn The Warren, Heol Mansel, Caerfyrddin, tan 23 Mehefin.

Prosiectau Oddi ar y Safle

O gwmpas y lle

Cofrestrwch ar gyfer y newyddion diweddaraf