Edefyn Tywyllach: Alana Tyson

Alter Ego 1, 2015

Ffotograff, yn gwisgo balaclafa wedi’i grosio â llaw

“Dysgodd mam-gu fi i grosio pan oeddwn yn blentyn yn ystod yr hafau poeth hir ar beithiau Canada. Mae crosio’n rhywbeth rydw i wedi’i fwynhau erioed ond rwy wedi’i gadw ar wahân i’m gwaith celf; roedd yn ffordd o ymlacio, gwneud anrhegion i ffrindiau ond yn bendant ddim yn ‘Gelf’.

Er bod rhai’n gwadu ei bod yn dal i fodoli, mae yna hierarchaeth yn y byd celf o hyd; mae prosesau crefft yn cael eu hystyried yn is na disgyblaethau fel fideo neu gerflunio. Ac mae hyn yn ymestyn hyd yn oed ymhellach; ymysg y crefftau wedyn, mae tecstilau’n un o’r rhai sy’n cael y lleiaf o fri. Mae tecstilau’n ‘fenywaidd’, yn aml yn cael eu gwneud gan fenywod, ac yn rhan o’r byd domestig. Mae llawr o artistiaid yn defnyddio defnyddiau crefft ac yn cynhyrchu celf sy’n haeddu (ac weithiau’n cael) cydnabyddiaeth, ond nid yw hynny’n golygu nad yw’r drafodaeth hon yn berthnasol mwyach. Mae rhagfarn yn erbyn yr hyn sy’n ‘fenywaidd’ yn dal yn hollbresennol a chaiff ei defnyddio i wfftio’r gweithiau celf hyn. Nid yw tanseilio crefft yn ddim ond ffordd arall eto o ddal i wthio menywod i gyrion y byd celf.

Yn fy ngwaith i, rwy’n trin defnyddiau domestig. Rwy’n trawsnewid defnyddiau rhad, hawdd eu cael (tecstilau’n aml) yn berfformiad, cerfluniau a gosodiadau. Rwy’n dangos fy ngwaith celf mewn orielau crefftau ac orielau celf; caf fy ngalw’n artist ac yn wneuthurwr. Fodd bynnag, wrth asesu fy ngwaith gwpl o flynyddoedd yn ôl, sylwais ar rwystredigaeth; teimlad fod angen imi wanhau fy nghysylltiadau crefft er mwyn gallu manteisio mwy ar fyd celf. Er syndod, efallai, penderfynais wneud yn fawr o sgìl yr oeddwn wedi’i guddio hyd hynny – crosio.

Ffotograff yw Alter Ego I ohonof fi’n gwisgo balaclafa wedi’i grosio. Yn ymgorffori crefft, tecstilau a safbwynt benywaidd, mae’n crynhoi fy ngwaith. Mae hefyd yn fwgwd ymladd, i roi imi’r dewrder i siarad o blaid y rhinweddau hyn yn erbyn hierarchaeth ddi-sail.”

 

Artist Cymreig-Ganadaidd yw Alana Tyson. Fe’i ganed yn Nghanada a graddiodd o’r Alberta College of Art and Design yn 2006 gyda BFA (Anrh) mewn Paentio.  Mudodd i’r DU yn 2007 ac mae’n byw ar hyn o bryd yng Ngogledd Cymru.

Ymhlith arddangosfeydd diweddar pwysig Alana Tyson mae Crafting Anatomies: Materials, Performance, Identity, Bonington Gallery, Nottingham (2015); Decision Time, Dundee Contemporary Arts, Dundee (2014); Scythia 10 International Textiles Biennale, Kherson Ukraine (2014); Shades by the Seaside, Bathing Machine Intervention, Gyl Llawn02, Llandudno (2014), Power in the Land sef prosiect sy’n ymateb i ddadgomisiynu yr atomfa niwclear olaf yng Nghymru, fydd yn teithio’r DU (2016/17).  Fe’i cefnogir gan Mark Devereux Projects.

Derbyniodd Tyson Ysgoloriaeth Goffaol Ignac a Karla Herskovic (2006), ac mae wedi derbyn cefnogaeth gan yr Alberta Foundation for The Arts (2006), Bwrsariaeth Artist (2013), a chan Gyngor Celfyddydau Cymru (2013, 2014/15).  Yn 2015 bu’n artist preswyl yng Nghanolfan Gelf Rhuthun yng Nghymru ac ym Mhrifysgol y Celfyddydau Creadigol yn Lloegr.

 

Llun: Trwy garedigrwydd yr artist

Gadael sylw

*

Prosiectau Oddi ar y Safle

O gwmpas y lle

Digwyddiadau

Pypedau’r Parêd…

Cofrestrwch ar gyfer y newyddion diweddaraf